De EU AI Act en wat hij van je organisatie vraagt

Sinds 2 februari 2025 verplicht de EU AI Act elke organisatie die AI gebruikt om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van de AI-geletterdheid van haar personeel ondersteunen. Dat staat in Artikel 4. Wat de AI-geletterdheidsplicht onder Artikel 4 concreet van je organisatie vraagt, werkten we uit in een apart inzicht. De wet zegt niet hoe. Bewust niet.

Artikel 4 verlangt maatregelen die de AI-geletterdheid van je mensen ontwikkelen. Geen vaste uren, geen verplicht certificaat, geen gegarandeerd kennisniveau per persoon: de Digital Omnibus verduidelijkte dat het een inspanningsverplichting is. De Europese Commissie verklaart waarom er geen vaste eisen zijn: AI evolueert te snel voor strakke eisen. Een wet met vaste eisen zou binnen een jaar achterhaald zijn. De norm beweegt mee met de werkelijkheid en wordt afgestemd op rol, context, risico en de personen op wie AI wordt toegepast.

Dat klinkt vaag totdat een toezichthouder of auditor erop doorvraagt. Dan blijkt dat een open norm geen vrijbrief is maar een uitnodiging om uit te leggen waarom je aanpak verdedigbaar is. De verplichting geldt al. Het toezicht op en de handhaving van Artikel 4 liggen bij de nationale markttoezichtautoriteiten.

Wij hebben drie keuzes gemaakt waarmee we die open norm invullen op een manier die naar ons inzicht het beste standhoudt bij toezicht, audit en organisatorische werkelijkheid.

Onze keuzes wijken af en met reden...

AI Act-training met jaarlijkse update, geen eenmalige sessie

Wat de wet zegt.

Artikel 4 van de AI-verordening verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen en ontwikkelen, rekening houdend met "de context waarin de AI-systemen zullen worden gebruikt" en met de personen op wie ze worden toegepast. Sinds de Digital Omnibus is dit expliciet een inspanningsverplichting, zonder gegarandeerd kennisniveau per individu. De Europese Commissie verklaart in haar Q&A bij Artikel 4 expliciet waarom zij geen vaste eisen stelt: AI evolueert snel, en wat vandaag passend is, hoeft dat over twee jaar niet te zijn.

Onze invulling.

Het abonnement is geen vrijblijvend extraatje. Het is de structurele toezegging dat wij namens jou bijhouden welke ontwikkelingen, guidance en handhavingspraktijk van invloed zijn op wat als een goede invulling van Artikel 4 geldt, en dat we die wijzigingen verwerken in de trainingen die je mensen volgen. Wie dit zelf wil doen, heeft daarvoor interne capaciteit nodig, jaar in jaar uit. Voor de meeste organisaties die wij bedienen is dat duurder dan het abonnement zelf.

AI Act-certificaat met audit-bewijs, geen aanwezigheidsvinkje

Wat de wet zegt.

De Commissie bevestigt in haar Q&A dat een certificaat niet nodig is en dat Artikel 4 geen plicht inhoudt om de kennis van medewerkers te meten. Organisaties kunnen een interne registratie bijhouden van trainingen en andere initiatieven. Artikel 4 zegt er zelf uitdrukkelijk bij dat de verplichting niet inhoudt dat een bepaald niveau van AI-geletterdheid per persoon gewaarborgd moet worden.

Onze invulling.

De wet vraagt het niet, maar wij raden het aan: een gedateerd certificaat met scoreresultaat, gekoppeld aan de rol van de medewerker, laat in onze ogen het duidelijkst zien wat je organisatie gedaan heeft en welke kennis er is opgedaan. Dat helpt wanneer een toezichthouder, auditor of klant vraagt hoe je Artikel 4 invult, of na een incident. Op de achterzijde staan de eindtermen: precies welke competenties zijn getoetst, gekoppeld aan welke artikelen van de EU AI Act. Niet "iemand heeft iets gevolgd", maar "deze persoon kan dit, met deze wettelijke dekking". Bij elke jaarlijkse hercertificering bewegen die eindtermen mee met de wet en de praktijk. Een vinkje op een aanwezigheidslijst voldoet ook, maar zegt niets over welke kennis er feitelijk is opgedaan. De geldigheid van twaalf maanden weerspiegelt het tempo van AI-ontwikkelingen: korter is paniek, langer is niet meer geloofwaardig te verdedigen tegenover een toezichthouder die vraagt of de kennis nog actueel is.

AI-geletterdheid afgestemd per rol, geen algemene training

Wat de wet zegt.

Artikel 4 vraagt expliciet om afstemming op "technische kennis, ervaring, opleiding en training" van de betrokkenen. De Q&A van de Commissie is hierover stellig: er bestaat geen one-size-fits-all en de aanpak moet aansluiten op rol, sector, risico en gebruikscontext.

Onze invulling.

Een directielid dat AI-inkoop beoordeelt en een baliemedewerker die ChatGPT gebruikt voor een mailtekst vallen onder dezelfde wettelijke verplichting van hun organisatie maar hebben inhoudelijk een andere kennisbehoefte. Wij splitsen daarom in vier basismodules en vier sectorspecifieke uitbreidingen, en koppelen via een korte keuzewizard elke medewerker aan het juiste pakket. Een algemene training voor iedereen lijkt eenvoudiger aan de voorkant, maar voldoet niet aan de differentiatie-eis van Artikel 4 op het moment dat een toezichthouder daarop doorvraagt.

Zodra AI niet alleen adviseert maar zelfstandig handelt, verandert die gebruikscontext opnieuw. Wat dat betekent voor de kennis die je mensen nodig hebben, beschrijven we in Eén veilige AI-agent is nog geen veilig AI-systeem. Hoeveel ruimte zo'n toepassing krijgt hangt af van de softwarelaag om het model heen en die leggen we uit in Welk AI-model zit erin?.

Overweegt je organisatie daarnaast ISO 42001? Hoe die norm zich verhoudt tot de AI-geletterdheidsplicht van Artikel 4, zetten we uiteen in ISO 42001 en de AI-geletterdheidsplicht.

Artikel 4 is geen eenmalige verplichting. Hoe wij ontwikkelingen rond de EU AI Act blijven volgen en verwerken in trainingen en certificaten, lees je op de door AIAdopt ontwikkelde EU AI Act Monitor.